Bao Vu.gif (2080 bytes)

          Laõo laùi ñoø vöøa cheøo thuyeàn vöøa nhai keïo cao su. Laõo quai mieäng toùp teùp moät caùch cöôøng ñieäu nhö muoán khoe cuõng bieát chôi ñoà vaên minh. Caùi daáu queát traàu ñoû loøm, haù ra haäp vaøo troâng gôùm cheát. Laõo lim dim hìn Hoøa, ñieäu boä laùu lænh gian giaûo. Chaúng bieát laõo bao nhieâu tuoåi, nhung coøn gaân guoäc raén roûi laém.

          Chieàu cuoái naêm. Maët soâng roäng vaéng. Söông môø mòt nhöõng luøm caây bôø beân kia. Hoøa nhôù tôùi nhöõng truyeän coå ñaõ ñoïc veà ñaùm thuûy khaáu giang hoà. Lieäu ra ñeán giöõa doøng, laõo laùi ñoø coù cöôøi saèng saëc, roài phang cho anh moät maùi cheøo ñeå ñoaït con ngöïa giaø caø khoå kia ?

          - Töôûng chuù boû nhaø queâ leân thaønh phoá laøm caùn boä laâu naêm thì xe phaûi laø "Rim" chöù laïi "ñôøi taùm ba, da maøu ñoàng" theá aø ?

          Laõo bieát Hoøa ngöôøi vuøng naøy.

          - Baùc cuõng bieát toâi ?

          - Bieát ! Chuù laø con oâng Hoùa beân Saùch Haï chöù gì ! Chæ quan lôùn caùc vò laø khoâng nhôù daân ñen chuùng toâi thoâi ! aø, chaéc laø ngaøy thöôøng ñi xe con; Teát veà queâ môùi möôïn caùi xe maùy taõ ñeå laøng nöôùc khoûi ñieàu tieáng ?

          Hoøa cöôøi nhaït, khoâng höôûng öùng caùi troø caø khòa voâ lyù aáy. Laõo laùi ñoø thuoäc loaïi ngöôøi aùc khaåu nhöng khoâng aùc yù. Hoøa thì khoâng muoán laøm maát loøng ai khi khoâng thaät caàn thieát. Anh laùi sang chuyeän khaùc :

          - Laàn tröôùc toâi veà, thaáy oâng truøm Dó vaãn chôû ñoø. OÂng aáy hoa hoàng caùi beán naøy cho baùc aï ?

          - OÂng truøm laø anh toâi, oâng maát hoài thaùng chín naêm ngoaùi roài. Tröôùc, toâi hoaïn lôïn. Giôø xaõ "ñeà baït" leân laùi ñoø thay oâng Dó. Chuù cuõng ít veà queâ nhæ ?

          - Vaâng, laâu ngay chaúng coøn maáy baø con hoï haøng ôû ñaáy.

          - Saùch Haï baây giôø khaù laém roài ! Daân beân aáy baùn ruoäng baùn vöôøn cho Lieân doanh nöôùc ngoaøi, coù tieàn xaây nhaø taàng. Xoùm phoá nhö tænh thaønh. Saùch Thöôïng beân naøy chæ caùch con soâng maø vaãn queâ ñaëc.

          - Sôùm muoän, roài ngöôøi ta cuõng ñaàu tö cho beân baùc thoâi. - Hoøa an uûi laõo - Luùc aáy baùc laøm seáp troâng coi beán phaø, tha hoà oai. Hay cuõng baùn vöôøn ñaát xaây nhaø taàng, môû tieäm aên ?

          - OÂi giôøi, baùu ! Hoï khoâng choïn ñaát naøy laø phuùc cho Saùch Thöôïng. Cöù troâng göông nhaø Suûng beân Saùch Haï aáy ! Chuù bieát laõo Suûng chöù ?

          - Coù, toâi coù bieát. Nhaø oâng Suûng laøm sao ? - Hoøa giaät mình.

          - Toâi laø baïn anh Saûng, con trai oâng aáy.

          Hoøa cuøng hoïc vôùi Saûng töø caáp hai, ñeán heát ñaïi hoïc Haùn - Noâm. Roài Hoøa vaøo mieàn Nam coâng taùc. Laàn naøy anh ra tìm baïn ñeå môøi thöïc hieän moät ñeà taøi maø ngaøy xöa anh vaø Saûng ñaõ cuøng nghieân cöùu dôû dang.

          Laõo laùi ñoø nhoå caùi keïo cao su xuoáng soâng, haéng gioïng, roài keå caâu chuyeän nhö coù veû khoaùi trí laém.

          Laõo laùi ñoø keå caâu chuyeän khoù tin :

          Daïo naêm kia, maáy oâng treân tænh veà vuøng naøy tìm ñaát lieân doanh, ñaõ nhaém beân Saùch Thöôïng chuùng toâi. Theá nhöng laõo Suûng ôû Ban keá hoaïch Saùch Haï, môùi baøn vôùi xaõ beân aáy vaän ñoäng, lo loùt cho maáy tay caùn boä treân tænh choïn Saùch Haï laøm ñòa ñieåm xaây döïng. Laõo Suûng coøn tình nguyeän baùn ñaát reû hôn möùc quy ñònh. Nhöng troø bòp, coø moài thoâi. Laõo ñöôïc ngöôøi ta thöôûng cho gaáp maáy laàn thieät. Maø toaøn "veù" laø "veù", laø tieàn Myõ aáy maø ! Laõo coøn vaän ñoäng ñöôïc uûy ban xaõ baùn luoân caû khu ñình Haï ñi môùi gheâ chöù.

          Chaéc chuù bieát, nhaø laõo Suûng ôû ngay sau ñình Haï, coù khu vöôøn ñaøo ñeïp nhaát vuøng naøy. Teát naêm naøo khaùch cuõng ñeán mua nöôøm nöôïp. Theá maø laõo baùn tuoát ! Chính tay laõo chaët heát caû moät vöôøn bích ñaøo ñang troå nuï, cuõng vaøo cöõ giaùp Teát baây giôø. Vôï laõo xoùt cuûa phaùt oám. Laõo baûo vôùi haøng xoùm :

          - "Ñaøn baø thì suoát ñôøi vaãn laø ñaøn baø. Tính ñaâu khoâng ra. Baùn leû ñöôïc vaøi caønh, coøn phaûi mang vaùc leân tænh, aên vaï nguû vaät haøng tuaàn nhö daân buïi ñôøi. Van naøi naên næ quaù aên maøy; may, baùn heát thì ñöôïc maáy traêm, coâng chaêm boùn caû naêm ! ñaèng naøy, vöøa ñöôïc tieàn taán, vöøa coù cuûi ñun, laïi khoâng muoán !"

          Laõo Suûng nhö uoáng phaûi thuoác luù. ôû cuoái vöôøn ñaøo coù ngoâi moä coå thuoäc doøng hoï laõo. Khu vöôøn thuoäc veà Lieân doanh, ngoâi moä phaûi di chuyeån. Trong nhaø chaúng ai daùm laøm chuyeän aáy. Laõo Suûng töï tay ñaøo moä. Ñaøo ñeán lôùp gaïch xaây boïc ngoaøi nhö quaùch, laõo nghi coù vaøng, môùi xua heát nhöõng ngöôøi hieáu söï ñi; baûo : chuyeän thieâng lieâng, khoâng phaûi troø chôi maø xem. Laõo luùi huùi moät luùc roài boãng theùt leân thaát thanh. Moïi ngöôøi chaïy laïi thì thaáy toaøn thaân laõo tím ngaét naèm vaät treân ñoáng maûnh saønh söù Moùng Caùy, chuùng chaúng coù vaøng baïc coùc khoâ gì, Laõo Suûng bò con raén caïp nong to baèng .... (Laõo laùi ñoø buoâng maùi cheøo, hai baøn tay oâm chaët baép ñuøi) theá naøy naøy, caén vaøo chaân. Ñöa leân beänh vieän huyeän caáp cöùu, roài beänh vieän tænh. Laõo thoaùt cheát, nhöng phaûi cöa moät chaân. Ngoâi maû laáp laïi, chaúng bieát trong ñoù coù gì. Luùc laõo Suûng naèm vieän, vôï laõo phaûi ñi laïi thaêm nom. Moät baän ñi veà gaëp möa, caûm nhaäp taâm roài maát. Thaät toäi cho baø aáy.

          Naøy chuù ! Luùc gaëp chuù, toâi noùi chôi thoâi, chuù ñöøng ñeå buïng. Chöù troâng qua, toâi cuõng bieát chuù chæ laø caùn boä nghieân cöùu saùch vôû chöù chaúng phaûi "coáp kieác" gì. Baây giôø toâi noùi chuyeän naøy. Thaáy chuù laø ngöôøi hieàn laønh hieåu bieát, toâi noùi ra laø ñeå hoûi chuù veà caùi leõ ñôøi.

          Tröôùc, toâi cuõng ñi boä ñoäi. Vaøo taän chieán tröôøng cöïc nam. Hoøa bình, veà queâ thì ngöôøi yeâu ñaõ moät thaèng vaên thö ôû vaên phoøng naãng maát. Meï noù chöù, boä ñoäi chuû löïc maø bò thaèng lieân laïc ñòa phöông quaân chôi khaêm. Chính noù baùo tin toâi hy sinh. Toâi laø Dò, giaáy baùo töû laø cuûa thaèng Di em hoï, cuøng xaõ toâi; noù chaám theâm daáu naëng vaøo. Sau noù caõi, baûo hoài aáy baùo töû nhaàm laãn laø thöôøng. Maø taän ôû caáp naøo nhaàm chöù ñaâu phaûi laø noù. Toâi ñau nhö hoaïn nhöng chuyeän ñaõ roài, ñaønh chòu. Toâi chaùn, chaúng thieát gì ñôøi nöõa. Toâi xin phuïc vieân, xoay ra ngheà hoaïn lôïn. Ngheà naøy toâi hoïc trong Nam. Trong aáy ngöôøi ta goïi laø thieán heo. Luùc ôû quaân ñoäi thì chæ laø taøi leû, ñeán choã ñoùng quaân naøo cuõng ñöôïc côm röôïu ñaøng hoaøng. Sau naøy thaønh ngheà sinh nhai vuøng naøy tröôùc ñoù toaøn nhöõng tay hoaïn nghieäp dö. Toâi veà thaønh chuyeân gia ñoäc nhaát. Boïn treû baét chöôùc phim chöôûng goïi toâi laø "Trieät saûn ñaïi hieäp". Roài toâi phaùt trieån sang thieán caû choù, meøo, gaø. Chæ coøn traâu boø laø chöa daùm, ngoä nhôõ phaûi ñeàn thì "aên ñuû". Toâi laøm khoâng heát vieäc. Ngheà naøy cuõng nhö ngheà ñoùng coái, caét toùc rong, coù caùi aên laïi lang thang, ñôõ buoàn. Nhöng cuõng chæ nguoâi ngoai phaàn naøo thoâi. Coâ ngöôøi yeâu cuûa toâi xinh nhaát huyeän. Sau naøy khaép vuøng chaúng coâ naøo vöøa maét toâi. Toâi theà suoát ñôøi khoâng laáy vôï. Maáy laàn ñieân tieát leân, giaän ngöôøi giaän ñôøi ñaõ ñònh töï thieán mình ñi cho boû töùc !

          Nhöng cuõng may maø toâi ñaõ khoâng laøm chuyeän daïi doät ñoù. Cho neân baây giôø toâi khoâng vôï maø laïi laø coù vôï. Khoâng con maø vaãn coù con !

          Haày ! Chuù coù hieåu theá laø theá naøo khoâng ?

          Chuù coù thuoác cho toâi moät ñieáu. Luùc naøy coù thaèng oân con qua ñoø khoâng tieàn, gaùn hai caùi keïo cao su. Nhai vaøo theøm thuoác quaù.

          Thuoác chuù thôm ñaáy, nhöng nhaït boû meï. ñeå toâi keå tieáp. Chaû laø moät laàn trôøi sui ñaát khieán theá naøo maø toâi laïi vaøo hoaïn lôïn cho chính caùi nhaø thaèng vaên thö huyeän ñoäi ngaøy xöa. Haén leân tænh vaéng. Nhaø chæ coøn vôï haén vaø baø coâ giaø laån thaån vöøa caâm vöøa ñieác. Vôï haén töùc laø ngöôøi yeâu cuõ cuûa toâi. Coâ ñaõ khoâng ñôïi chôø toâi, voäi tin vaøo moät tôø giaáy vôù vaån. Toâi traùch; coâ ta khoùc loùc, thanh minh. Toâi baét ñeàn coâ aáy ñaõ laøm dôû dang ñôøi toâi. Sau laàn aáy, toâi coøn ñeán vaøi laàn nöõa giaû vôø thieán gaø, thieán choù, moãi khi thaèng vaên thö vaéng ! Roài chuùng toâi coù con. Thaèng vaên thö kia beänh taät gì ñoù, neân ñöùa con moät nhaø aáy laø con toâi.

          Caùi thaèng vaên thö huyeän ñoäi aáy chính laø laõo Suûng baây giôø ñaây ! Khoâng tin, chuù cöù hoûi thaúng laõo ta. Thaèng Saûng ñích thò laø con toâi. Nhöng maø toâi, gia taøi chæ coù caùi thuyeàn beïp naøy neân chöa bieát tính caùch gì. Chuù cöù kín mieäng hoä. Ñeå cho vong linh baø aáy yeân. Vôùi laïi caùi laõo Suûng duø sao cuõng coù cuûa naû. Bao giôø laõo ñi nguû vôùi giun haõy hay. Phaûi khoâng chuù ? Coù tieàn, laõo Suûng chôi bôøi vun vít. Röôïu cheø, côø baïc ñeà ñoùm, caû gaùi nöõa. Ngöõ aáy chaúng coøn thoï ñöôïc maáy.

          Vaäy laø trôøi cuõng coù maét. Toâi noùi chuyeän naøy laø muoán hoûi xem ngöôøi coù hoïc haønh cao nhö chuù chieâm nghieäm thaáy luaät trôøi coù vay coù traû, ñuùng khoâng ?

          Hoøa söûng soát nhìn laõo laùi ñoø. Baïn vôùi Saûng töø laâu maø anh chaúng bieát gì caû. Nhöng nhìn boä daïng laõo keå xong caâu chuyeän, maët maøy hôùn hôû thoûa maõn nhö vöøa trình baøy thaønh coâng moät tieát muïc vaên ngheä. Hoøa nghi ngôø nhöõng gì laõo keå. Laõo ñaõ noùi nhöõng ñieàu bòa ñaët, khueách ñaïi töø caùi ñaàu oùc ba laùp cuûa laõo vaø töø nhöõng ñôm ñaët cuûa ngöôøi ñôøi ? Hay laõo haû heâ vì tai hoïa ruûi ro ñaõ giaùng xuoáng ñaàu keû tình thuø cuûa laõo ? Hoøa ngoài im laëng, khoâng hoûi han gì theâm. Chôït caùi veû laùu lænh gian giaûo cuûa laõo laùi ñoø bieán ñi nhanh choùng. Laõo thôû daøi nhìn maët soâng roäng, maët buoàn nhö moät ngöôøi giaø ñaõ neám traûi nhöõng cay cöïc cuûa ñôøi. Chaúng nheõ caâu chuyeän cuûa laõo cuõng coù vaøi phaàn söï thöïc ?

          Thuyeàn caëp bôø, laõo laùi ñoø giuùp Hoøa ñaåy chieác xe maùy leân maët ñeâ. Laõo xin Hoøa noát choã tieàn thöøa vaø maáy ñieáu thuoác coøn laïi trong bao.

          Hoøa phoùng xe veà thoân nhaø Saûng. Taát caû ñaõ thay ñoåi. Con ñöôøng chính cuûa laøng thaønh daõy phoá. Nhaø hai ba taàng ñua chen kieåu daùng nhoá nhaêng loaïn xaï. Trôøi coøn saùng maø ñeøn ñieän cöûa hieäu ñaõ laáp loùe xanh ñoû. Ñaùm thanh nieân choai choai ñaàu toùc hoe hoe quaønh quaïch, chöa heát daáu veát treû traâu, cuõng quaàn aùo maãu moát, ñöùng ngheâng ngang nhìn ngöôøi qua laïi khinh khænh ra veû daân thaønh phoá. "Baây giôø thì ñaùm thaèng cu caùi tyù kia coi oâng giaùo sö Haùn - Noâm naøy laø anh giaø nhaø queâ ñaây !" - Hoøa nghó theá vaø ñeán beân moät toáp treû, hoûi :

          - Caùc em ôi laøm ôn cho hoûi thaêm nhaø chuù Saûng ? Moät thaèng beù boû ñieáu thuoác ñang phì pheøo, voäi traû lôøi Hoøa, mau maén nhö ngöôøi thoân queâ, nhöng laïi pha caùi laác caác cuûa ñaùm treû thaønh phoá : - aø Saûng - caùm - haáp con laõo Suûng cuït. Cöù thaúng, qua quaùn loøng tieát canh Daï Lan, reõ traùi, gaëp ñoáng phaân uû, reõ traùi nöõa ñeán khu Lieân doanh. Nhaø Saûng ôû cuoái khu aáy. Ñeán choã ñoáng phaân, nhôù nhòn thôû !

          - Boïn treû cöôøi phaù leân.

          - "Ñaùng leõ  phaûi hoûi ngöôøi giaø" - Nghó theá nhöng Hoøa vaãn theo lôøi thaèng beù vaø cuõng thaáy ñoáng phaân uû traùt buøn naèm luø luø beân ñöôøng.

          Thaèng beù chæ loái ñuùng. Hoøa nhaän ra khu ñình Haï cuõ vôùi nhöõng con ngheâ, nhöõng ñaàu roàng taïc baèng ñaù söùt vôõ doàn moät ñoáng loång choång. Vöôøn ñaøo nhaø Saûng sau ñình vaãn coøn daáu veá moät nöûa caùi ao bôø keø gaïch ñang san laáp dôû dang. Trong haøng raøo khu Lieân doanh, nhöõng nhaø xöôûng khoång loà sôn maøu ghi saãm, vaéng laëng moät caùch bí aån trong aùnh chieàu xaùm xòt. Hoøa cho xe men theo haøng raøo löôùi maét caùo, heát khu Lieân doanh, ñeán moät maûnh vöôøn cheùo hoang taøn, coû caây phôø phaïc, laø nhöõng gì coøn laïi cuûa cô ngôi nhaø Saûng tröôùc kia. Hoøa ñaåy caùnh coång tre. Moät neáp nhaø töôøng ñaép ñaát, maùi lôïp raï. Khoaûnh saân nhoû tröôùc nhaø nguyeân neàn ñaát phuû reâu. Hoøa ngaém qua moät löôït, laéc ñaàu. Thaèng cha ñònh chôi kieåu Haùn-Noâm, boû quan tröôøng trôû veà vöôøn xöa ñeå ngaâm gioù, vònh traêng. Haén töøng coi "Quy khöù lai töø" cuûa Ñaøo Tieàm (1) laø kieät taùc ñoäc nhaát voâ nhò, vaø luoân moàm : "Veà ñi ! Veà ñi thoâi ! Vöôøn xöa coû moïc ñaáy roài !..."

          - Baùi kieán Saùch Haï chí só ! - Hoøa baám coøi xe maùy, goïi to. anh ñònh goïi Saûng laø "cuoàng si" nhöng kòp chöõa laïi; nghó raèng ñuøa theá laø aùc.

          Saûng böôùc ra saân vôùi boä quaàn aùo kieåu ta maøu guï roäng luïng thuïng, neùt maët ngô ngaån. Saûng gaày hoác haùc, toùc daøi xoõa vai, caëp kính caän to töôùng daøy coäp laøm khuoân maët caøng gaày theâm. Troâng Saûng thì bieát khoâng phaûi anh ta muoán laäp dò, maø Saûng nhö theá naøy laø töï nhieân.

          - Ai ... nhö oâng Hoøa phoûng ? - Saûng noùi theo loái ngaøy xöa, gioïng duït deø nhö ngöôøi ít giao tieáp.

          Hoøa choáng xe, naém tay baïn im laëng caûm ñoäng. Coøn Saûng nhö coù veû ngöôïng vôùi baïn vì söï taøn taï cuûa mình. - Uoáng ... uoáng cheùn röôïu ? Röôïu suoâng thoâi, ñöôïc khoâng ? - Saûng hoûi khi hai ngöôøi ñaõ ngoài treân caùi phaûn baèng hai taám goã lim keâ nieãng. Caùi phaûn ngaøy xöa hoï töøng hoïc baøi vôùi nhau vaø nguû treân ñoù.

          - Cuõng ñöôïc ! Toâi coù ñem maáy con möïc aên lieàn vôùi ít haït ñieàu laøm quaø cho oâng. - Hoøa nhìn quanh gian nhaø nhö nhaø noâng daân thôøi xöa : - Töôøng ñaát ñaép ñeå nguyeân nhöõng veát voà neän. Song cöûa soå baèng tre, caùnh cöûa lieáp. Chieác giöôøng goã moät keâ goùc nhaø. Caïnh ñoù laø giaù saùch, baøn vieát cuõng goã moäc. Tröôùc maët baøn vieát treo tôø giaáy lôùn ñeå hai coät chöõ Haùn, neùt buùt phoùng tuùng theo daïng thö phaùp, yù nghóa :

          "Nhöõng phöôøng tuïc töû xin ñöøng ñeán
          Haõy ñeå vöôøn ta thaém bích ñaøo...."

          - Ra veû ngoâng gôùm ! Toâi cuõng laø phöôøng tuïc töû ñaây - Hoøa cöôøi nhaïo - Nhöng oâng phaûi chuù beân döôùi laø "Nhaïi theo Nguyeãn Bính" (2) cho phaûi ñaïo.

          - Vieát töø khi môùi ra tröôøng, hoài coøn nhaø cuõ. - Saûng ngöôïng ngaäp.

          Saûng roùt röôïu töø huõ saønh ra cheùn vaø phaân traàn veà caùi thöù ñöïng röôïu aáy :

          - Caùi huõ naøy, khoâng phaûi laø mình coá yù laøm daùng. Tröôùc vaãn ñöïng trong voû chai röôïu ngoaïi. Ñi vaéng, boïn treû thaáy kieåu voû chai laï maét, laáy troäm luoân caû chai laãn röôïu. Röôïu naøy laáy beân Thieân Laõng, uoáng ñöôïc. Neáu oâng muoán bia hay röôïu Taây vôùi ñoà nhaém  ngon, ta ra quaùn cuûa boá toâi ngoaøi phoá, roài oâng nguû luoân ñaáy. Boá toâi vaãn nhaéc ñeán oâng.

          ôû ñaây laïnh, laïi nhieàu muoãi.

          - Than oâi ! Vöøa taùi ngoä, chöa nhaáp xong cheùn taåy traàn maø coá nhaân ñaõ muoán toáng tieãn roài. Teä quaù ! Teä quaù ! - Hoøa noùi theo kieåu xöa cho hôïp caûnh. Nhöng Saûng laïi khoâng cho laø ñuøa, anh ta luoáng cuoáng :

          - aáy, oâng hieåu sai yù toâi. Laø toâi nghó, oâng vaøo trong aáy laâu, khoâng quen ôû kieåu thaûo am nhö theá naøy.

          - Kieåu, kieåu caùi ñeách gì ! - toâi nguû ñaây vôùi oâng. Toâi muoán bieát vì sao laïi boû nhieäm sôû veà chôi caùi troø aån só coå ñieån naøy. Roài chuyeän oâng cuï nöõa, toâi vöøa nghe laùng maùng thieân haï noùi. Laø theá naøo ?

          - Thoâi ñöôïc ! Uoáng ñaõ. - Saûng xoa tay khaùch saùo - OÂng ñeán, trôøi laïi toái, toâi chæ coøn noài chaùo nguoäi döôùi beáp, choác haâm laïi. Toâi vaãn hay aên chaùo ñaëc vôùi döa caûi.

          - Bieát roài ! Ñaáy laø söïc theo kieåu Taây ñen. Cho neân môùi trô xöông nhö La Haùn chuøa Taây phöông theá kia ! - Hoøa gieãu côït baïn.

          Saûng khoâng noùi gì, laëng leõ uoáng röôïu. Trôøi toái haún. Tieáng deá ngoaøi vöôøn tích tích, tích.... ri ri-i-i.... Muoãi vo ve. Hoøa caûm thaáy mô hoà hôi höôùng thaân thuoäc cuûa nhöõng ngaøy xöa, laïi thaáy nhö laïnh leõo xa laï. Anh ñònh nhaéc Saûng chaâm ñeøn thì chôït khoâng gian saùng böøng leân choùi loùa nhö aùnh hoà quang. Moät maët traêng to lôùn dò thöôøng ñoät ngoät hieän leân tröôùc maët. Hoøa baøng hoaøng, nhìn kyõ moät luùc môùi bieát trong khu Lieân doanh baät ñeøn pha chieáu leân caùi keùt nöôùc baèng kim loaïi hình caàu saùng loaùng treân cao. Caùi keùt nöôùc phaûn quan thaønh moät maët traêng nhaân taïo chieáu saùng khaép vuøng.

          - Hoï taøi thaät ! - Hoøa traàm troà - Theá naøy thì ñeâm naøo cuõng coù traêng raèm.

          - Cuõng maát luoân traéng raèm haøng thaùng. - Saûng than phieàn - Suoát ñeâm saùng nhö ban ngaøy. Khoù nguû laém. ñaâm ra maát nguû.

          - Ñöôïc roài, baây giôø oâng keå cho toâi nghe xem ñaõ coù chuyeän gì.

          "Anh ñoà" Saûng keå chuyeän trong luùc lô mô say :

          OÂng boá toâi baùn vöôøn ñaát chaúng theøm baøn baïc vôùi vôï con. OÂng luoân coi meï toâi laø "ñaøn baø" coøn toâi laø thaèng baûo thuû, khoâng chòu ñoåi môùi tö duy. OÂng coøn ñem caùi ngheà Haùn - Noâm cuûa toâi ra ñeå chöûi laø ñoà huû nho môùi.

          Hoài toâi sang Trung Quoác maáy thaùng, boá toâi baùn khu ñaát ruoäng, laáy tieàn xaây nhaø maët ñöôøng ngoaøi kia ñeå laøm cöûa haøng. Roài mua xe maùy phoùng lung tung suoát ngaøy. Ngaõ, va queät söùt saùt khaép ngöôøi. Phaûi ñeàn ngöôøi ta nöõa !

          Baùn khu ruoäng coøn khaû dó, chöù baùn khu nhaø cuõ vôùi vöôøn ñaøo coù ngoâi moä toå kia thì quaù theå.

          Ngoâi moä ôû cuoái vöôøn coù töø laâu roài. Chaúng bieát ñích xaùc laø moät ai, ñôøi naøo. Toâi ñaõ töøng luïc tìm ñoïc caùc taäp gia phaû trong hoï, khoâng thaáy noùi gì ñeán ngoâi moä naøy. Trong hoï, coù ngöôøi baûo ñoù laø cuï toå taùm ñôøi laøm voõ quan trong trieàu, ñi ñaùnh giaëc bò töû thöông, ñöôïc vua cho ñem veà an taùng taïi queâ nhaø theo ñuùng theå thöùc daønh cho ñaïi thaàn.

          Nhöng duø laø ñaïi thaàn thì baây giôø oâng boá toâi cuõng baát caàn, cöù ñaøo leân ñem ñi nôi khaùc ñeå laáy ñaát giao cho Lieân doanh.

          Toâi ñöôïc baø meï baùo tin, veà ñeán nôi thì oâng cuï ñang naèm caáp cöùu ôû traïm xaù. Caû moät vöôøn ñaøo ñaõ chaët heát, ngoâi moä ñang quaät dôû dang. OÂng ñaøo haáp taáp theá naøo laïi töï xeùn cuï maát hai ngoùn chaân.

          Sau, lang baêm chöõa chaïy thaønh nhieãm truøng hoaïi thö, phaûi leân tænh thaùo khôùp ñaàu goái. toâi voäi cho laáp moä laïi, roài thöông löôïng vôùi laõo Phoù toång giaùm ñoác Lieân doanh, xin giöõ laïi khoaûnh ñaát cheùo cuoái vöôøn naøy ñeå ngoâi moä cuûa ai ñoù ñöôïc yeân oån. Hoï khoâng chòu; toâi phaûi ñaáu lyù raèng, toâi laø con hôïp phaùp cuûa boá toâi; coù quyeàn thöøa keá, toâi chöa ñoàng yù baùn ñaát. Laõo phoù toång giaùm ñoác thöù nhaát cuûa Lieân doanh laø ngöôøi ngoaïi quoác cuõng bieát chuùt ñaïo nghóa Ñoâng phöông, hay laø ngaïi raéc roái neân ra veû theå tình, chieàu theo nguyeän voïng cuûa toâi. Nhöng laõo ñaõ phaøn naøn vôùi caùc quan chöùc treân huyeän raèng quy hoaïch toång theå khu coâng nghieäp naøy bò ñaûo loän vì phaûn öùng cuûa toâi. Thöïc ra caùi khoaûnh ñaát cheùo naøy hoï chæ ñònh laøm nôi chöùa chaát thaûi coâng nghieäp. Nhöõng vò ôû Ban Ñaàu tö ñoái ngoaïi cuûa tænh coi toâi laø moät chöôùng ngaïi trong vieäc thöïc hieän döï aùn lieân doanh lôùn haøng trieäu ñoâ la naøy. Roài cô quan cuûa toâi cuõng bieát chuyeän. Ngöôøi ta ñaõ leân aùn toâi laø ñaõ caûn trôû coâng cuoäc ñoåi môùi cuûa ñòa phöông. Toâi luoân ñöôïc neâu ra laøm ví duï trong caùc cuoäc hoïp haønh, hoïc taäp...

          Roài meï toâi maát. Buoàn böïc quaù, toâi nghó mình chaúng coù moät chöùc quan nhoû nhö Ñaøo Uyeân Minh thôøi Ñoâng Taán, taïi sao laïi khoâng daùm laøm nhö oâng ta ? Theá laø toâi xin thoâi vieäc, boû veà maûnh vöôøn cheùo coøn laïi naøy, veùt tuùi caát ngoâi nhaø tranh, môû lôùp daïy chöõ Haùn ñeå sinh soáng.

          Chaéc oâng nghó baây giôø laøm gì coù ngöôøi ñem con ñeán hoïc gaõ ñoà Saûng naøy maáy chöõ nho coã loã ? Coù ñaáy. Nhieàu ñöùa muoán bieát chöõ Haùn ñeå xin vaøo laøm Lieân doanh cuûa Ñaøi Loan, Hoàng Koâng. Ñaùm naøy, toâi choïn ñöùa coù taâm, ñöùc. Coøn chuû yeáu toâi thu nhaän nhöõng ñöùa con nhaø gia giaùo caàn bieát chöõ Haùn ñeå coù chuùt khaû naêng töï baûo döôõng nhöõng di saûn tinh thaàn toå tieân hoï maïc. Vôùi laïi baây giôø nhieàu nôi truøng tu xaáy caát ñình, chuøa, laêng mieáu, nhaø thôø hoï, moä toå.... Bieát chuùt ít chöõ Haùn cuõng coù ích. Coù thaèng con nhaø thaày cuùng xin hoïc, toâi cuõng daïy. Khoâng phaûi vì tieàn maø vì bieát chaéc caùi ngheà nhaêng nhít cuûa boá noù chaúng theå naøo beàn; nhöng ñaïo lyù, chöõ nghóa thaùnh hieàn trong ñaàu noù thì coøn maõi.

          Vì theá maø toâi khoâng ñeán noãi cheát ñoùi. Vaäy laø toâi lui veà maûnh vöôøn hoang naøy cuõng thanh thaûn vaø thaáy mình khoâng ñeán noãi voâ tích söï.

          Nhöng coù ñeâm, toâi nguû chaäp chôøn trong aùnh hoà quang gay gaét cuûa caùi sa-toâ-ñoâ nöôùc beân khu Lieân doanh kia. Toâi laïi nhìn thaáy nhöõng caây bích ñaøo trong khu vöôøn cuõ bò chaët phaù phuû phaøng. Caây guïc ngoån ngang, heùo uùa, nhöïa chaûy ñaàm ñìa. Gioáng nhö trong truyeän Lieâu Trai, nhöõng hoàn caây aáy ræ maùu ñaùu ñôùn, than van. Toâi khoâng bieát laøm theá naøo ñeå chuùng dòu noãi ñau.

          Teát naêm vöøa roài, coù maáy ngöôøi chôi hoa ñaøo ngaøy tröôùc vaãn coøn nhôù loái, ñeán hoûi mua bích ñaøo. Thaáy vöôøn töôïc tan hoang, khaùch ngaäm nguøi boû ñi.

          Toâi töø choái nhöõng trôï giuùp cuûa boá toâi. Coøn oâng cuï thì cho raèng toâi muoán chia chaùc soøng phaúng theo luaät thöøa keá, neân coá laøm ra theá naøy ñeå beâu rieáu oâng aáy. Toâi caûi chính raèng toâi saün saøng kyù giaáy khöôùc töø quyeàn thöøa keá voâ ñieàu kieän. Ñi ñaâu oâng cuï cuõng baûo :

          - Noù khoâng phaûi laø con toâi. Noù laø con thaèng hoaïn lôïn boû meï naøo aáy maø ! toâi seõ laáy vôï hai ñeû theâm hai thaèng con trai nöõa cho noù bieát tay.

          OÂng cuï coøn noùi, ñaùng leõ Lieân doanh thanh toaùn noát tieàn maûnh vöôøn coøn laïi naøy, oâng seõ ñuû tieàn choàng theâm hai taàng nhaø nöõa thaønh naêm taàng, to nhaát huyeän. Nhöng oâng bò thaèng con, laø toâi, phaù. Caùi xe maùy ñôøi môùi oâng cuï saém, ghi toâi laø chuû xe, nhöng toâi chaû thieát. Coøn oâng aáy, baây giôø chaân tay nhö theá, ñi ñaâu, chæ goïi xe oâm.

          Caùi xe lau chuøi saùng loaùng chæ ñeå tröng baøy ôû phoøng khaùch. Toâi chòu soáng coâ ñoäc ôû ñaây coøn vì moät leõ khaùc nöõa. OÂng nhìn caây bích ñaøo coøn soùt laïi cuoái vöôøn kia kìa. Caây ñaøo coå thuï, ñeïp nhaát vöôøn, boá toâi chöa kòp chaët : Thaân caây uoán löôïn uyeån chuyeån theá giaùng long. Luùc boá toâi baét tay phaù vöôøn ñaøo môùi ñaàu thaùng chaïp, khaép vöôøn caây coái coøn trô caønh chòu reùt; theá maø moãi mình noù ñaõ nôû hoa töng böøng, maõn khai, troâng heät nhö con roàng aån hieän trong ñaùm maây hoàng. Coù leõ noù bieát saép bò chaët neân voäi nôû hoa cho heát mình laàn cuoái cuøng; nhö moät keû töû tuø caát baøi traùng ca tröôùc khi ra phaùp tröôøng. Loaøi thaûo moäc maø cuõng coù khí tieát. Chaéc vì theá neân boá toâi run tay chöa daùm chaët.

          May maø toâi cöùu ñöôïc caây linh ñaøo naøy.

          Naêm nay toâi ñònh haõm, ñeå cuùng giao thöøa hoa môùi cho noù nôû heát côõ. Nhöng nghó laïi, thaáy cöù ñeå töï nhieân, eùp buoäc goø boù moät loaøi caây theo yù mình, cuõng laø coù toäi, coù theå coøn laø troïng toäi.

          Teát naêm kia, Haïnh ñaõ ñöùng beân thaân caây ñoù, tay vòn caønh cöôøi hoûi toâi neáu chuïp aûnh theá naøy thì coù theå in lòch Teát ñöôïc khoâng ? Coâ Haïnh, con gaùi uùt oâng Phuùc thôï neà xaõ naøy, oâng khoâng bieát ñaâu. Toâi keøm hoïc thi caáp ba cho Haïnh, roài yeâu nhau. Luùc aáy oâng ñaõ ôû trong Nam.

          Giaù khoâng coù chuyeän ñaát caùt, gia ñình luûng cuûng thì toâi ñaõ cöôùi Haïnh. sau vuï aáy, caû laøng goïi toâi laø Saûng - haáp. Haïnh cuõng vì theá maø boû toâi. Roài Haïnh laáy tay phuï traùch thi coâng xaây döïng khu Lieân doanh naøy. Thaèng cha ñaõ moät ñôøi vôï, giaø coác ñeá, ñen hôn cuû suùng, ngöôøi nhö con caù khoâ nhöng laïi hay maëc chieác aùo phoâng coäc tay coù hình moät thaèng raâu raäm ñang huùt thuoác laù. Haïnh theo choàng vaøo mieàn trong. OÂng boá Haïnh cuõng vaøo laøm nhaân vieân cho coâng ty cuûa con reå. Naêm ngoaùi Haïnh veà queâ, vaøo ñaây thaêm toâi. Haïnh röïc rôõ loäng laãy. Coâ aáy noùi chuyeän vôùi toâi nhö noùi vôùi moät gaõ ngaån ngô. Maø toâi cuõng ngô ngaån thaät, vì toâi vaãn coøn raát yeâu Haïnh. Toâi noùi chuyeän vôùi Haïnh nöûa tænh, nöûa meâ nhö noùi vôùi chính mình. Haïnh cöôøi nhö naéc neû, roài boû veà.

          Hình nhö ñaõ khuya quaù roài.

          OÂng coù ngöûi thaáy gì khoâng ? Coøn nöûa thaùng nöõa môùi Teát, sao laïi coù muøi hoa ñaøo luùc naøy nhæ ? Hay laø muøi hoa cuûa nhöõng hoàn caây cheát. ít ngöôøi noùi ñeán muøi thôm hoa ñaøo. Toâi thì ngöûi thaáy höông hoa ñaøo baèng linh caûm. Noù thanh cao, phaûng phaát maø da dieát nhö moät thöù keo mieát trong thinh khoâng. Nhö m65t noãi buoàn dính chaët vaøo hoàn ta.

          Caùi Teát naêm toâi vaø Haïnh yeâu nhau. Coâ aáy ñeán vôùi toâi, maëc chieác aùo thuïng ñính nhöõng boâng hoa noåi hình bích ñaøo ngoaøi vöôøn kia. Haïnh baûo ñaùm baïn gaùi ai cuõng cheâ chieác aùo, raèng khu naøy ñaày hoa ñaøo, hieám gì maø phaûi khoaùc leân mình nhöõng boâng hoa ñaøo ruïng. Neáu toâi cuõng cheâ nhö vaäy, Haïnh seõ thay boû chieác aùo naøy.

          OÂng coøn thöùc ñöôïc chöù ? Coù aên chaùo, toâi haâm laïi. Maø thoâi, chaùo töø toái qua. Toâi cuõng hôi say. Ñeå saùng mai baûo thaèng ñoà ñeä con laõo thaøy cuùng kieám cho con gaø. Toâi keå leå daøi doøng, toaøn chuyeän vôù vaån, oâng ñöøng soát ruoät. Toâi chæ coøn bieát noùi vôùi oâng thoâi. Ñeán ñaâu roài nhæ ? aø, chieác aùo bích ñaøo. Chieác aùo maëc ñeïp theá, sao laïi boû ? Hoï ghen vôùi em ñaáy. Thöû ñöùng döôùi goác ñaøo coå thuï kia xem naøo. ñeïp quaù. Anh maø laø nhaø thô thôøi tröôùc thì anh seõ phong em laø Chuùa Xuaân, baây giôø noùi theá bò cheâ laø taùn gaùi kieåu coå loã só. Nhöng maø ñuùng em laø nöõ chuùa cuûa vöôøn ñaøo naøy. aø hoâm nay Haïnh veà queâ gheù qua ñaây; khi ñi, Haïnh heïn toâi luùc naøo vaøo trong aáy, ñeán nhaø chôi. Toâi hoûi : "Bieát nhaø Haïnh ôû ñaâu maø tìm ñeán ?" Coâ aáy cöôøi gieãu toâi : "Thì cöù laøm nhö ngaøy xöa anh noùi aáy !"

          öø ! Phaûi roài, "ngaøy xöa".... beân goác ñaøo coå thuï kia, toâi ñaõ noùi ñuøa Haïnh :

          - Neáu coù ai baét Haïnh xa toâi, thì em haõy laøm nhö coå tích, laáy nhöõng boâng hoa ñaøo treân aùo naøy raéc xuoáng ñöôøng. Toâi seõ theo daáu bích ñaøo, tìm em...

          Nhöng, baây giôø aùo bích ñaøo cuûa toâi ñaõ ñi theo caùi aùo phoâng coù hình thaèng ngöôøi raâu raäm huùt thuoác laù roài. aùo bích ñaøo ôi ! Laøm gì coù nhöõng boâng bích ñaøo ñaùnh daáu treân ñöôøng ñeå toâi tìm ñöôïc Haïnh ? Laøm sao thaáy laïi khu vöôøn cuõ vôùi nhöõng caây bích ñaøo ngaùt höông ?...

          Hai gaõ ñoà gaøn ñôøi môùi, kim coå laãn loän, dôû say dôû tænh noùi chuyeän vôùi nhau, caâu noï dính caâu kia. Nöûa ñeâm, côn möa buïi laøm saùng caùi keùt nöôùc Lieân doanh dòu ñi. Qua caëp kính caän thò daày coäp, Saûng laïi nhìn thaáy khaép vöôøn chaäp chôøn nhöõng thaân caây guïc ñoå, nhöïa chaûy ñaàm ñìa - nhöõng hoàn caây ræ maùu ñau ñôùn. Vaø muøi höông bích ñaøo ñaêng ñaéng, da dieát. Hoøa cuõng thaáy theá

(1) Ñaøo tieàm (Ñaøo Uyeân Minh) thi só ñôøi Taán, noåi tieáng vôùi baøi vaên "Quy khöù lai tuø" (Veà ñi thoâi !) vaø "Ñaøo hoa nguyeân kyù" (Baøi vieát veà suoái hoa ñaøo.

(2) Thô Nguyeãn Bính : "Nhöõng phöôøng baát nghóa xin ñöøng ñeán, cöù ñeå theàm ta xanh saéc reâu."


Tap2 List|
Truyen Ngan Home | TTC HomeGuest Book